کود سوپر فسفات تریپل چیست؟ مزایا، انواع و کاربردها

کود سوپر فسفات تریپل چیست؟ مزایا، انواع و کاربردها

سوپر فسفات یک کود شیمیایی است که برای اولین بار در دهه 1840 با واکنش استخوان ها با اسید سولفوریک سنتز شد.

این فرآیند متعاقبا با واکنش کوپرولیت های فسفات با اسید سولفوریک بهبود یافت. پس از آن، ذخایر غنی از فسفات دیگر مانند

فسفوریت کشف و مورد استفاده قرار گرفت. فسفات محلول یک ماده مغذی ضروری برای همه گیاهان است و در دسترس بودن

سوپر فسفات انقلابی در بهره وری کشاورزی ایجاد کرد. شما میتوانید این کود را از رونستو تهیه نمایید. برای دریافت قیمت کود فسفات تریپل ۵۰ کیلویی

کافیست به صفحه لینک شده مراحعه نمایید.

تاریخچه سوپر فسفات

اولین کودهای غنی از فسفات از گوانو، کود حیوانی یا استخوان های خرد شده ساخته می شدند.

این منابع در طول انقلاب صنعتی به قدری ارزشمند بودند که گورستان ها و دخمه ها در سراسر اروپا برای برآوردن تقاضا برای استخوان های انسان غارت شدند.

در سال 1842، کشیش جان استیونز هنسلو، کوپرولیت ها – فسیل فسیل دایناسورها – را در صخره های سافولک جنوبی در انگلستان پیدا کرد.

او از تحقیقات قبلی در دورست توسط ویلیام باکلند آگاه بود که نشان می‌داد کوپرولیت‌ها سرشار از فسفات هستند که می‌توان آن را با انحلال

در اسید سولفوریک برای گیاهان در دسترس قرار داد. جان بنت لاوز که در هرتفوردشایر کشاورزی می‌کرد، از این اکتشافات مطلع شد و

تحقیقات خود را در مزرعه‌اش در Rothamsted (که بعداً ایستگاه تحقیقات کشاورزی انجام داد) انجام داد و نام محصول حاصل را «فسفات فوق‌العاده آهک» گذاشت.

او این کشف را به ثبت رساند و در سال 1842 شروع به تولید سوپر فسفات از فسیل فسیل شده دایناسورها در مقیاس صنعتی کرد.

این اولین کود شیمیایی تولید شده در جهان بود که به نوعی تمامی مهندسان و تولید کنندگان وابسته به مواد شیمیایی را متعجب و خوشحال کرد.

سوپر فسفات: منبع فسفر ارزان و مؤثر در کشاورزی

سوپر فسفات در مقایسه با سایر منابع موجود فسفات نسبتاً ارزان است. قیمت پایین‌تر به پذیرش گسترده آن کمک می‌کند،

به‌ویژه در مناطق در حال توسعه که در آن هزینه‌های نهاده‌های کشاورزی قابل توجه است کشاورزان میتوانند به راحتی از این منبع ارزشمند نسبتا ارزان استفاده کنند.

نقش سوپر فسفات در دسترسی سریع به گیاهان

سرنوشت فسفات ها در خاک پیچیده است، زیرا آنها به آسانی با سایر مواد معدنی مانند خاک رس، و نمک های آلومینیوم و آهن کمپلکس تشکیل می دهند

و ممکن است به طور کلی در دسترس گیاهان قرار نگیرند مگر با هوازدگی و از طریق عمل باکتری ها و میکروبیوم خاک اما  مزیت کودهای سوپر فسفات این است

که بخش قابل توجهی از محتوای فسفات محلول است و بلافاصله در دسترس گیاهان قرار می گیرد.

بنابراین باعث افزایش سریع رشد گیاه می شود. با این حال، دینامیک پیچیده خاک تمایل به تثبیت فسفات در مجتمع‌های معدنی یا لیگاندهای آلی دارد که

دسترسی به گیاهان را کاهش می‌دهد. فسفات‌ها نیز در خاک و محیط گیاهی از بین می‌روند که محصولات زراعی توسط حیوانات برداشت یا مصرف می‌شوند یا در سیستم محلی از بین می‌روند.

فسفات ها تمایل دارند که به شدت به رسوبات ریز در خاک متصل شوند.شسته شدن رسوبات از خاک می تواند منجر به افزایش غلظت فسفات در جریان آب دریافت کننده شود.

کود سوپر فسفات تریپل چیست

افزودن فسفر به‌عنوان سوپر فسفات و افزایش بهره‌وری کشاورزی

افزودن فسفر به‌عنوان سوپر فسفات، بازدهی بسیار بیشتری را ممکن می‌سازد. اگرچه مقداری فسفر خاک از منابع معدنی

و رهاسازی از مجتمع‌های خاک توسط مکانیسم‌های فیزیکی و بیولوژیکی وجود دارد، اما میزان انحلال مجدد برای حمایت از بهره‌وری کشاورزی مدرن بسیار کم است.

فسفر آلی موجود در مواد گیاهی یا حیوانی به آسانی دوباره حل می شود زیرا از طریق عمل میکروبی تجزیه می شوند.

[TSPs، Ca(H2PO4)2·H2O] سوپر فسفات های سه گانه

همچنین با واکنش گرمازای پوسته صدف و غلظت های مختلف اسید فسفریک (10، 20، 30، 40، 50، 60، و 70 درصد وزنی بر وزن) در یک مولر تولید شدند.

نسبت 1:2 درصد بازده، محتویات P2O5 و CaO، ناخالصی‌های فلزی و رفتارهای حرارتی تمام محصولات آماده شده، به غلظت اسید فسفریک اضافه شده

در طول فرآیندهای تولید بستگی دارد، که تایید می‌کند بهترین بهینه 60 درصد وزنی فسفر را دریافت می‌کند.

اسید همه محصولات آماده شده با چندین روش مشخصه مشخص شدند [فلورسانس اشعه ایکس، آنالیز گرانشی حرارتی گرانشی/مشتق حرارتی، پراش اشعه ایکس

پودر، طیف‌سنجی فروسرخ تبدیل فوریه، و میکروسکوپ الکترونی روبشی]، که تأیید می‌کند که تمام ترکیبات به‌دست‌آمده TSP هستند که می توانند به عنوان کود بدون آلاینده های سمی فلزی استفاده شوند.

از نتایج موفقیت‌آمیز، روش تولید TSP را می‌توان در صنعت کود بر اساس مواد اولیه ضایعات پوسته صدف به کار برد که می‌تواند جایگزین استفاده از

مواد معدنی فسفات یا کلسیم ناپایدار به‌دست‌آمده از موجودات غیرزنده شود. اما در ایران روش تولید کود های سوپر ،دی و فسفات تری متفاوت میباشد و به سبک تمام تولیدات مدرن روز دنیاست.

انواع کود سوپر فسفات

کود سوپر فسفات درایران و اکپر کشور های تولید کننده این محصول در  سه نوع مختلف تولید می‌شود که به شرح زیر هستند

Single Super Phosphate – SSP سوپر فسفات ساده

این نوع کود سوپر فسفات حاوی فسفر و اسید فسفریک است. مواد اولیه برای تولید SSPعمدتاً شامل کیمبریدجیت  کلسیم فسفات می‌شود. در فرآیند تولید SSP، کیمبریدجیت با اسید سولفوریک واکنش می‌دهد و فسفات محلول قابل جذب برای گیاهان به دست می‌آید. SSP به عنوان منبع فسفر سریع جذب برای گیاهان شناخته می‌شود.

 دی سوپر فسفات Double Super Phosphate – DSP

این نوع کود فسفر قابل جذب بیشتری نسبت به نوع ساده دارد و حلالیت آن زودتر و سریع تر میباشد.

 سوپر فسفات تریپل Triple Super Phosphate – TSP

در این نوع کود پایداری بیشتر و انحلال بسیار بهتر از دو نوع دیگر است.

انواع کود سوپر فسفات

میزان مصرف انواع کود های حاوی فسفات

میزان مصرف هر نوع کود سوپر فسفات بستگی به نیازهای خاک و نیازهای گیاهان مورد کاشت دارد. برای مصرف دقیق از این کودها،

باید تحلیل  و آزمایش خاک و نیازهای محصولات کشاورزی مورد نظر را با  دقت مورد بررسی ققرار داد و میزان مصرف مناسب را تعیین کرد. همچنین، باید رعایت دستورالعمل‌های تولید کشاورزی و محدودیت‌های زیست‌محیطی را در نظر داشت تا از اثرات مخرب بر خاک و منابع آبی جلوگیری شود

کود سوپر فسفات ساده

 معمولاً به عنوان یک کود دانه‌بندی شده و یا به عنوان کود مخلوطی با سایر عناصر مغذی مانند پتاسیم و نیتروژن برای افزایش بهره‌وری کشاورزی به کار می‌رود.

کود سوپر فسفات ساده برای محصولات زراعی قبل از کاشت و هنگام شخم زدن به صورت عمقی یا نواری استفاده می‌شود. همچنین، در باغات می‌توان آن را به صورت چالکود یا جایگذاری نواری به‌کار برد. از آنجا که کودهای فسفاته مصرف زیادی دارند، بهتر است میزان مصرف آن‌ها بر اساس آنالیز خاک تعیین شود.

موارد استفاده از کود سوپر فسفات ساده

• فراهم کننده فسفر: کود سوپر فسفات ساده، به عنوان منبع فسفر برای گیاهان، بهبود رشد ریشه‌ها، تقویت ساختار گیاهی و تشکیل بذرها را تسهیل میکند.
• تامین کننده نیتروژن:این کود همچنین مقداری نیتروژن آمونیومی در اختیار گیاه قرار میدهد و به حفظ سبزی و رشد رویشی گیاه کمک میکند.
• محافظت از فسفر :آمونیوم موجود در کود سوپر فسفات به عنوان یک یون نفوذی از فسفر خاک محافظت میکند.
• جذب واقعی فسفر:این کود به جذب فسفر با درصد بالا در خاک کمک میکند.

زمان و میزان مصرف کود سوپر فسفات ساده

میزان مصرف این کود بستگی به نوع کشت و محصول دارد. برای مزارع، معمولاً میزان مصرف بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار است. اما در باغات، میزان مصرف کود سوپر فسفات ساده بین ۱ تا ۲ کیلوگرم به صورت چالکود در سایه‌انداز درخت‌ها توصیه می‌شود، البته با توجه به سن درخت‌ها نیز می‌تواند متغیر باشد.

نحوه تولید سوپر فسفات ساده

در بررسی طرز تهیه و تولید کود شیمیایی فسفات ساده به همان روش فسفات تریپل برمی‌خوریم. فقط در زمان تولید مونو کلسیم،

گچ تولیدشده و هزینه ساخت به‌مراتب از نوع تریپل کمتر و به‌صرفه‌تر است.

درواقع از واکنش بین اسید سولفوریم و اسید فسفریک و خاک فسفات باطله کم‌عیار به‌منظور دستیابی به خاک فسفات اسید

در جهت بهینه‌سازی راندمان رآکتور استفاده می‌شود. ولی فسفات ساده عیار پایین‌تری داشته و کشاورزان به مصرف حجم بیشتری از آن نیازمند هستند.

کود دی سوپر فسفات

که در سال های اخیر تولید آن متوقف شده است نیز نقشی مشابه و البته پر رنگ تر از نقش سوپر فسفات ساده جهت تولید فسفات مورد نیاز گیاه دارد.

کود سوپر فسفات تریپل

کود سوپر فسفات تریپل چیست؟ (Triple Super Phosphate( TSP بهترین نوع از  کودهای فسفاته است که حاوی فسفر و اسید فسفریک می‌باشد

TSP از منابع طبیعی فسفات تولید می‌شود و به دلیل محتوای بالای فسفر قابل جذب و استفاده به معنای سه‌بار فراهم کردن فسفر برای گیاهان است،

به این معنا که فسفر محلول تا 3 برابر بیشتر در اختیار گیاه قرار میگیرد.این کود حاوی 46 درصد فسفات است که به دلیل رنگ تیره آن به شیمیایی سیاه معروف شده است.

مزایای کود سوپر فسفات تریپل 

مزایای استفاده از کود سوپر فسفات تریپل چیست؟

• فراهم‌کننده فسفر: حاوی مقادیر بالایی از فسفر محلول است که به رشد و تکامل گیاهان کمک می‌کند.
• جلوگیری از کاهش افت محصولات: استفاده از کود سوپر فسفات تریپل می‌تواند به حفظ کیفیت خاک و کاهش افت محصولات کشاورزی کمک کند.

زمان و میزان مصرف کود سوپر فسفات تریپل

سوپر فسفات تریپل به عنوان کود اصلی و پایه‌ای در کشاورزی استفاده می‌شود. اگر به‌طور زودرس استفاده شود،

فسفر موجود در آن با آهک و سایر عناصر موجود در خاک واکنش می‌دهد و کارایی خود را از دست می‌دهد.

از طرفی، اگر بعد از کاشت استفاده شود، روی سطح باقی می‌ماند و اثر کمی دارد. به همین دلیل، بهترین زمان برای استفاده از سوپر فسفات تریپل، مستقیماً در زمان کاشت محصولات، به‌ویژه در فاصله زمانی اولیه کاشت، است..

کود فسفات تریپل نسبت به سوپر فسفات ساده، حاوی میزان بیشتری از فسفر است. این کود باعث رشد ریشه‌ها و همچنین تأمین مواد

مغذی لازم برای رشد و تولید میوه‌های بزرگتر در گیاهان می‌شود. در صورت استفاده در محصولات چندساله، توصیه می‌شود که در اوایل بهار از آن استفاده کنید تا گیاهان سالم و شاداب شوند.

نحوه مصرف کود سوپر فسفات تریپل

نحوه مصرف کود فسفات تریپل معمولاً به‌صورت پخش مستقیم روی خاک یا پخش نواری در زیر و کنار ردیف بذر انجام می‌شود. این کود، با داشتن بالاترین میزان فسفر

در کودهای خشک (بدون حاوی نیتروژن)، بیش از ۹۰ درصد از فسفر را قابل جذب و استفاده برای گیاهان می‌کند.

میزان مصرف کود سوپر فسفات تریپل بستگی به نیازهای خاک و محصولات کشاورزی دارد. معمولاً میزان مصرف بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار است،

اما برای بهره‌برداری بهینه باید با توجه به شرایط محلی و نیاز گیاهان، مقدار مناسب را تعیین کرد. همچنین، برای جلوگیری از اثرات مخرب ناشی از مصرف زیاد،

باید دستورالعمل‌های تولید کشاورزی را رعایت کرد و میزان مصرف را به‌طور دقیق کنترل کرد.

نحوه تولید سوپر فسفات تریپل

ابتدا اسیدسولفوریک با خاک فسفات واکنش داده و اسید فسفریک تولید نموده، سپس فسفریک را از گچ جدا ساخته و آن را با نسبت مشخص از  آپاتیت یا همان خاک فسفات تازه مخلوط میکنند تا به مونوکلسیم برسند.عیار فسفر بالا ، هزینه حمل‌ونقل کم ، کاهش نیاز به مصرف این نوع کود را با توجیه اقتصادی بالایی همراه ساخته است.

البته دسترسی راحت برای گیاه، تقویت تنه گیاهان، افزایش مقاومت در برابر بیماری‌ها و آفات و منبعی ارزان و بسیار مناسب برای گیاهان نیازمند به نیتروژن محدود نیز از دیگر مزایای این کود به‌حساب می‌آید.

نتیجه گیری 

در این مقاله از مهندس نجمه امینی کارشناس کشاورزی شرکت تجارت سبز هزاره سوم  طور کامل به انواع کود های فسفاته و نقش آن ها در کشاورزی و همینطور به نحوه تولید آن در کارگاه و کارخانجات و سابقه تولید این محصول  پرداختیم.این مقاله کمک کننده کشاورزان ،باغداران و دانشجویان جهت شناخت انواع کودهای فسفاته و طرز مصرف آنها میباشد.